Το Άγχος στους Νέους 

Ερώτηση: Πάτερ μου, ἤθελα νά ἐνημερώσω τήν ἀγάπη σας –ἄν καί εἶμαι βέβαιος πώς ἔχετε ἰδίαν ἀντίληψιν– πώς τά παιδιά ὅλων τῶν σχολικῶν τάξεων περνοῦν ἀφάνταστα δύσκολες καταστάσεις. Πολλές μάλιστα ἀπό αὐτές, ἐμεῖς οἱ ἐνήλικες, οὔτε πού τίς ὑποψιαζόμαστε. Ἀκοῦστε σᾶς παρακαλῶ ἕνα γεγονός που κατέγραψα ἀπό ἀνηψιό μου, ἀλλά καί τίς σκέψεις του γι ‘ αὐτό:

« Ἐγώ τό εἶδα. Ὁ Σταμάτης ὁ διπλανός μου, μαθητής τρομερός, κάποια στιγμή ἔγειρε πάνω στο θρανίο καί σωριάστηκε. Ὁ καθηγητής πανικοβλήθηκε, ἐμεῖς τό ἴδιο, προσπαθούσαμε νά τόν φωνάζουμε, νά τόν σκουντᾶμε, μέχρι πού καταλάβαμε πώς ὁ Σταμάτης ἁπλῶς κοιμόταν. Τόν πήγαμε στο ἀναρρωτήριο και στο δεύτερο διάλειμμα βγῆκε στήν αὐλή καί τά λέγαμε:

“ Ἄστα, φίλε ”, μοῦ λέει, “ δέν τήν παλεύω. Ἀπ’ τό ἄγχος δεν κοιμᾶμαι τά βράδια. Μόλις πάω νά κλείσω τα μάτια μου, σάν νά μέ πνίγουν οἱ δουλειές καί ἡ ὕλη πού πρέπει νά βγεῖ – καί τό μάτι μου γαρίδα. Οὔτε καί νά διαβάσω μπορῶ ἐκείνη τήν ὥρα. Τίποτα δέν καταλαβαίνω. Στριφογυρίζω μέχρι το ξημέρωμα καί μόλις μέ πάρει λίγο ὁ ὕπνος, σηκώνομαι γιά τό σχολεῖο ”.

Τή λέξη “ ἄγχος ” τήν ἀκούω συχνά. Καί ὅταν τήν ἀκούω, μέ πνίγει μιά ἀγωνία, ἕνας φόβος γιά πράγματα τῆς καθημερινότητας, κάτι πού δέν παλεύε ται μέ τή λογική, πού τό αἰσθάνεσαι ὅταν δέν μπορεῖς νά κάνεις κάτι, χειρότερο ἀπ ‘ τόν φόβο, κάτι πού πάντα εἶναι ἐκεῖ καί σοῦ χαλάει κάθε στιγμή. Δέν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἄνθρωπος χωρίς ἄγχος, οὔτε ἐγώ, ἁπλῶς ἀκόμη μπορῶ καί τό παραμερίζω ἀλλά τό νοιώθω σάν μιά διαρκῆ ἀπειλή.

Ὅταν ἀναρωτιέμαι “ τί νά τό προκαλεῖ; ”, δέν μπορῶ νά τό ἐξηγήσω. Πάντα μέ ἀγχώνει ἕνας στόχος πού πρέπει νά ἐπιτευχθεῖ. Ὑποψιάζομαι ὅμως πώς ἔχει νά κάνει καί μέ τόν φόβο πώς θα συμβεῖ κάτι πού δέν μποροῦμε νά ἀντιμετωπίσουμε. Σαν να φοβόμαστε, δηλαδή, πώς ὅ, τι καί ἄν κάνουμε, πάντα ἐκεῖ ἔξω κάποιος ἄλλος ἔχει τόν ἔλεγχο. Ἄν μέ ρωτήσετε “ τί νομίζω ( ὅτι πρέπει να κάνω ) γιά ν ‘ ἁπαλύνω τό ἄγχος μου ”, νομίζω πως πρέπει να δεχτοῦμε πώς εἴμαστε ὄντα ἀτελῆ, ὄντα μή τέλεια, πώς ὑπάρχουν καταστάσεις πού μᾶς ὑπερβαίνουν καί πώς τό ζήτημα δέν εἶναι διαρκῶς νά ἀγχωνόμαστε να πετύχουμε τούς στόχους μας, ἀλλά νά εἴμαστε ἕτοιμοι νά ἀποδεχτοῦμε κάτι πού δέν ἦταν στο πρόγραμμά μας.

Οἱ γονεῖς μου ἔχουν ἄγχος, τό βλέπω, γιά τίς ἐξετάσεις μου, καί αὐτό μέ ἐνεργοποιεῖ. Ἔχω καί συμμαθητές πού τό ἄγχος τῶν γονιῶν τους τούς ἔχει διαλύσει. Τό πρωί ὅταν φεύγω ἀπ’ τό σπίτι οἱ ἐρωτήσεις καί οἱ συμβουλές πέφτουν βροχής “ Πῆρες αὐτό; ”, “ Θυμήθηκες ἐκεῖνο; ”, “ Νά εἶσαι ἤρεμος ”, “ Πρόσεχε τόν καθηγητή ”.

Στό ἀπέναντι διαμέρισμα μένει ἡ γιαγιά μου. Κάθε πρωί ὅταν μέ ἀκούει νά φεύγω, ἀνοίγει την πόρτα, μέ σταυρώνει καί μοῦ λέει: “ Ὅλα θά πᾶνε καλά ”. Δέν ξέρω ἄν εἶναι ἔτσι ὁ χαρακτήρας της ή η αἰσιοδοξία της βγαίνει ἀπ ‘ τήν πίστη της. Ξέ ρω πώς ὅταν τήν ἀκούω, ἠρεμῶ. Σάν νά μέ καλεῖ νὰ μπῶ κάτω ἀπό μιά ὀμπρέλα προστασίας. Βέβαια ἔχω δεῖ καί πιστούς ἀνθρώπους, πιό φοβισμένους καί ἀπό ἄπιστους. Μιλᾶνε γιά καταστροφές, δυνάμεις σκοτεινές, συνομωσίες, για ἀπειλές. Κάτι δέν κολλάει ἐδῶ, δέν νομίζετε; Ἄντε να τελειώσω τίς ἐξετάσεις καί τὄχω πρόγραμμα νά ρωτήσω ἀπ ‘ ἔξω – ἀπ᾿ ἔξω τή γιαγιά μου πῶς σκέφτεται. Νομίζω ὅτι τό χρειάζομαι. Μακάρι νά μήν μέ ἀπογοητεύσει. Μπά, δέν τό νομίζω ! »

Δέν εἶναι τό μόνο πού γνωρίζω. Κάθε φορά ὅμως πού ἀκούω κάτι παρόμοιο, δέν σᾶς κρύβω πώς μέ πιάνει κάτι ἐνοχικό. Καί σάν γονιός καί σάν δάσκαλος, παρά τίς καλές μου προθέσεις, αἰσθάνομαι πώς εἶμαι συμμέτοχος σέ κάτι σκληρό, πού βαραίνει πολύ τά παιδιά μας.

ΜΗΤΡ. ΠΑΥΛΟΣ: Κοίταξε κάτι … Ἐγώ λέω ξε κάθαρα στά παιδιά ὅτι τό ἄγχος ἀντιμετωπίζεται μόνο μέ τήν πίστη, τήν ἐμπιστοσύνη δηλαδή, ὅτι ξέρεις καλά τί πραγματικά σέ συμφέρει. Ὅταν κάνω τή Λειτουργία γιά τά παιδιά πού δίνουν Πανελλήνιες, λέω:

« Παιδιά, σήμερα δέν προσευχηθήκαμε γιά νά πετύχετε, ἀλλά προσευχηθήκαμε καί γιά ν ‘ ἀποτύχετε. Ἐσεῖς ἀγωνιστήκατε, κουραστήκατε, ὁ καθένας σας ξέρει πόσο, καί ἐμεῖς τώρα ἐρχόμαστε καί παίρνουμε τον δικό σας τόν κόπο καί τόν προσφέρουμε στον Θεό καί Τόν παρακαλοῦμε νά δώσει στον καθένα σας αὐτό πού πραγματικά σᾶς χρειάζεται καί ὄχι αὐτό πού νομίζετε ὅτι σᾶς χρειάζεται. Υπάρχουν ἐπιτυχίες στή ζωή πού κατέληξαν σέ τραγωδίες καί ὑπάρχουν ἀποτυχίες πού ἔγιναν ἐπιτυχίες. Ἑπομένως ποιός ἀπό ἐσᾶς ξέρει τί πραγματικά σᾶς χρειάζεται; Κανένας. Ἄρα, λοιπόν, αὐτή ἡ ἐμπιστοσύνη ὅτι ὁ Θεός μέ ἀγαπάει καί ὅτι νοιάζεται γιά ἐμένα, εἶναι ἐκεῖνο τό ὁποῖο μπορεῖ νά μαλακώσει τό ἄγχος. Ἄλλο πράγμα κόπος καί ἄλλο ἄγχος ».

Ἐγώ τό ἔζησα αὐτό στά δικά μου μαθητικά χρόνια. Ὅ, τι θέλει ὁ Θεός ἀπό ἐδῶ καί πέρα. Καί εἶδα ὅτι, πρῶτον δέν διάβασα ποτέ πάνω ἀπό τίς 20:30 ἡ ὥρα τό βράδυ. Δεύτερον, ὅτι δέν ἄφησα ποτέ μου ἐκεῖνα πού εἶχα ἀποφασίσει πώς ήταν γιά μένα σημαντικά. Μοῦ πέρασε βέβαια ἀπό τό μυαλό στούς πρώτους διαγωνισμούς πού δίναμε στο Γυμνάσιο.

Ερώτηση: Δηλαδή;

ΜΗΤΡ. ΠΑΥΛΟΣ: Θυμᾶμαι, ρωτήσαμε τότε τόν καθηγητή μας:

« Τώρα πού ἔχουμε διαγωνισμούς θά πᾶμε τήν Κυριακή στήν ἐκκλησία; »

Ἐκεῖνος μᾶς εἶπε:

« Ε, καλά, δέν πειράζει, διαβάστε ».

Ὅμως ἐμένα δέν μοῦ πήγαινε αὐτό. Καί λέω, ἐάν πραγματικά πιστεύεις, θά πᾶς. Καί τί διαπίστωσα την πρώτη φορά καί μετά τό πρόσεξα καί τό παρακολούθησα καί συνέβαινε πάντα αὐτό; Τήν Κυριακή πού πήγαινα στήν ἐκκλησία, πάντα τελείωνα πιό νωρίς τό διάβασμα καί πήγαινα καί βόλτα.

Ὁπότε, λοιπόν, λέω: Γιατί νά ἀγχώνομαι; Γιά ποιόν λόγο νά ἀγχωθεῖς; Αὐτό πού θέλεις ἐσύ, εἶσαι βέβαιος πώς εἶναι γιά καλό σου; Τό λέω καί στούς γονεῖς:

« Ἐσεῖς ὅλοι κάνετε μία προσπάθεια νά πετύχουν τα παιδιά σας. Ξέρετε πόσοι γονεῖς ἔχουν καταραστεῖ τήν ὥρα καί τή στιγμή πού πέτυχαν τά παιδιά τους, γιατί τά ἔχασαν; Βέβαια, σ ‘ αὐτό φταίει ὅτι δέν τά ἑτοιμάζετε κιόλας σωστά ».

Αὐτό βέβαια εἶναι ἄλλη ἱστορία. Ὁπότε, τό λέω στα παιδιά ξεκάθαρα:

« Παιδιά, μάθετε νά ἐμπιστεύεστε τή ζωή σας. Τή ζωή σας δέν μπορεῖτε νά τήν ὁρίσετε, δέν ξέρετε τί θά συμβεῖ, δέν ξέρετε τί πραγματικά συμβαίνει. Ξέρετε; »

Τό καταλαβαίνουν καί τά ἴδια.

Ὁπότε, μάθετε νά ἐμπιστεύεστε. Κάντε οτιδήποτε, σχεδιάστε οτιδήποτε, ἀλλὰ κάντε το θέμα τῆς προσευχῆς σας καί πεῖτε: « Θεέ μου, ἐάν εἶναι γιά τό καλό μου, ἄνοιξε ἕνα δρόμο · ἄν ὄχι, κλεῖσ’ τον ».

Πηγή: Ερωτήσεις του Θεολόγου Ηλία Λιάμη στον Μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης, Παύλο