Λόγοι του πατέρα Ζόσιμα (Απόσπασμα από το βιβλίο ‘Αδελφοί Καραμαζώφ‘ του Φίοντορ Ντοστογιέφσκι)

Μπορούμε να κρίνουμε έναν συνάνθρωπό μας; Μπορούμε να γίνουμε κριτές των δημιουργημάτων;

Να θυμάστε ιδιαίτερα ότι δεν μπορείτε να γίνετε κριτές και δικαστές οποιουδήποτε. Γιατί δεν μπορεί να υπάρξει κριτής για έναν κακούργο στη γη καθώς ο άνθρωπος στέκεται μπροστά του, και ότι ίσως αυτός είναι περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον υπεύθυνος για το έγκλημα του ανθρώπου που βρίσκεται στο εδώλιο. Όταν αυτός που παριστάνει τον κριτή θα το έχει κατανοήσει αυτό, θα είναι σε θέση αυτός να γίνει κριτής. Όσο κι αν ακούγεται παράξενα αυτό, είναι αληθινό ! Γιατί αν εγώ ο ίδιος ήμουν δίκαιος, τότε ίσως να μην υπήρχαν εγκληματίες μπροστά μου. Αν είσαι σε θέση να πάρεις επάνω σου το έγκλημα του ανθρώπου που στέκεται μπροστά σου και τον οποίο δικάζεις, τότε να το φορτωθείς αμέσως και να υποφέρεις εσύ ο ίδιος γι ‘ αυτόν και να τον αφήσεις να φύγει χωρίς μομφή. Ακόμα κι αν ο νόμος σε υποχρεώνει να γίνεις κριτής του, τότε να ενεργήσεις με το ίδιο πνεύμα, όσο μπορείς, γιατί αυτός θα απομακρυνθεί και θα περιφρονήσει τον εαυτό του πιο πικρά από ό,τι έκανες εσύ. Αν, ωστόσο, αυτός φύγει αδιάφορος στα φιλιά σου κοροϊδεύοντάς σε, μην επιτρέψεις στον εαυτό σου να επηρεαστεί. Αυτό σημαίνει απλώς ότι δεν έφτασε η ώρα του, αλλά θα φτάσει εγκαίρως. Και αν δεν έρθει, δεν έχει καμμία σημασία. Αν όχι αυτός, τότε κάποιος άλλος στη θέση του θα καταλάβει και θα υποφέρει, και θα κρίνει τον εαυτό του και θα τον καταδικάσει, και η δικαιοσύνη θα αποδοθεί. Να το πιστέψετε αυτό χωρίς να σας μείνει καμμία αμφιβολία, γιατί σ ‘ αυτό βρίσκεται όλη η ελπίδα και η πίστη των αγίων!

Να κάνετε τη δουλειά σας χωρίς διακοπές και αναβολές. Αν θυμηθείτε το βράδυ την ώρα που ξαπλώνετε να κοιμηθείτε ότι δεν έχετε κάνει ό,τι θα έπρεπε να κάνετε, να σηκωθείτε αμέσως και να το κάνετε. Αν οι άνθρωποι γύρω σας είναι κακεντρεχείς και αναίσθητοι και αρνούνται να σας ακούσουν, να πέσετε μπροστά τους και να τους ζητήσετε συγγνώμη, γιατί στ’ αλήθεια είστε υπεύθυνοι για το ότι αρνούνται να σας ακούσουν. Κι αν το βρίσκετε αδύνατο να μιλήσετε στους κακόβουλους, υπηρετήστε τους σιωπηλά και ταπεινά, και μην τους αφήσετε χωρίς ελπίδα. Αλλά αν όλοι σας εγκαταλείψουν αφού σας τραβήξουν μακριά με τη βία, να πέσετε στο χώμα, όταν αφεθείτε μόνοι, να το φιλήσετε, να το μουσκέψετε με τα δάκρυά σας, και η γη θα δώσει καρπούς από τα δικά σας δάκρυα ακόμα κι αν κανένας δεν σας άκουσε και δεν σας είδε στη μοναξιά σας! Να πιστεύετε στο τέρμα ακόμα κι αν θα έπρεπε να συμβεί έτσι ώστε όλοι να έφευγαν από το σωστό δρόμο κι εσείς να είσασταν που θα παραμένατε ο μόνος πιστός. Θυσιάστε τον εαυτό σας, ακόμα και τότε, και δοξάστε τον Θεό –εσείς που είστε οι μόνοι που αφεθήκατε έτσι. Και αν θα γινόταν να συναντηθούν δυο από σας, εσείς οι δυο θα είστε ο κόσμος ολόκληρος, ο κόσμος της ζωντανής αγάπης, και τότε πρέπει να αγκαλιάσει ο ένας τον άλλο με μεγάλη τρυφερότητα και να δοξάσετε το Θεό, γιατί σ ‘ εσάς τους δύο, παρόλο που είστε δυο μόνο, κηρύχτηκε και δηλώθηκε η αλήθεια Του!

Αν εσείς οι ίδιοι αμαρτήσατε και είστε λυπημένοι μέχρι θανάτου για τις αμαρτίες σας, ή για την ξαφνική σας αμαρτία, χαρείτε για τους άλλους, νιώστε χαρά για τους δίκαιους, χαρείτε γι’ αυτούς παρ΄ όλα σας τα αμαρτήματα — αυτοί είναι δίκαιοι και δεν αμάρτησαν. Αλλά αν το κακοποιό στοιχείο των ανθρώπων εξεγείρει την αγανάκτησή σας και την ανεξέλεγκτη λύπη, σε σημείο που να θέλετε να εκδικηθείτε, πιο πολύ από όλα να φοβάστε αυτό το αίσθημα της εκδίκησης! Αυτό το κακό αίσθημα! Πηγαίνετε αμέσως να αναζητήσετε τον πόνο για τον εαυτό σας ακριβώς σαν να ήσασταν εσείς οι ένοχοι της κακοήθειας! Αποδεχτείτε το μαρτύριο και υποφέρετε, και η καρδιά σας θα καταπραϋνθεί και θα καταλάβετε ότι κι εσείς είστε ένοχοι, γιατί εσείς θα μπορούσατε ενδεχομένως να είχατε δώσει φως στους κακοποιούς. Κι αν είχατε δώσει φως, θα είχατε φωτίσει ένα μονοπάτι γι’ αυτούς επίσης, και αυτός ο οποίος είχε εκτελέσει το έγκλημα δεν θα το είχε εκτελέσει, αν του είχατε δείξει κάποιο φως!

Και αν δείξατε ένα φως αλλά το είδαν άνθρωποι που δεν σηκώθηκαν με το δικό σας φως, πρέπει να μείνετε σταθεροί και να μην αμφιβάλλετε για τη δύναμη που έχει το ουράνιο φως. Να πιστεύετε ότι αυτοί που δεν σώθηκαν τώρα, θα σωθούν αργότερα. Κι αν αυτοί οι ίδιοι δεν σωθούν αργότερα, θα σωθούν τα παιδιά τους, γιατί το φως σας δεν θα σβήσει, δεν θα πεθάνει, έστω κι αν εσείς οι ίδιοι πρόκειται να πεθάνετε. Οι δίκαιοι φεύγουν, αλλά το φως τους παραμένει! Πάντοτε σώζονται άνθρωποι μετά το θάνατο εκείνου ο οποίος ήρθε να τους σώσει. Οι άνθρωποι δεν δέχονται τους Προφήτες τους και τους σκοτώνουν, αλλά αγαπούν τους Μάρτυρές τους και λατρεύουν εκείνους οι οποίοι βασανίστηκαν μέχρι θανάτου. Εργάζεστε για το σύνολο, ενεργείτε για το μέλλον. Ποτέ μη ζητάτε αμοιβή, γιατί η αμοιβή σας στη γη είναι μεγάλη όπως είναι η πνευματική σας χαρά, την οποία μόνον ο δίκαιος βρίσκει. Μη φοβάστε το δυνατό, ούτε το μεγάλο, αλλά να είστε σοφοί και άξιοι! Να γνωρίζετε το σωστό μέτρο, να γνωρίζετε το σωστό χρόνο. Όταν βρίσκεστε σε μοναξιά να προσεύχεστε. Να θέλετε να γονατίζετε στο χώμα και να το φιλάτε! Να φιλάτε τη γη αδιάκοπα και αχόρταγα. Αγαπάτε όλους τους ανθρώπους. Αγαπάτε καθετί γύρω σας και αναζητάτε την έκσταση. Να ποτίζετε τη γη με δάκρυα χαράς και να αγαπάτε αυτά τα δάκρυα. Μην ντρέπεστε την έκσταση στο μεγαλείο της δημιουργίας του Θεού. Η έκσταση είναι δώρο του Θεού επίσης και δεν δόθηκε σε πολλούς, αλλά στους εκλεκτούς μόνο!

Πηγή: Φίοντορ Ντοστοφιέφσκι