Τεχνολογία και Ορθόδοξη Θεολογία (1/2)

Σή­με­ρα η τε­χνο­λο­γί­α έ­χει πρα­γμα­το­ποι­ή­σει μί­α αλ­μα­τώ­δη α­νά­πτυ­ξη ε­πι­τεύ­γμα­τα, που δεν θα μπο­ρού­σε να τα συλ­λά­βει ού­τε η πι­ό τολ­μη­ρή ε­πι­στη­μο­νι­κή φα­ντα­σί­α. Σε πολ­λά εί­δη τε­χνο­λο­γί­ας και πι­ό πο­λύ στην πλη­ρο­φο­ρι­κή, που σή­με­ρα θε­ω­ρεί­ται ως η κατ’ ε­ξο­χήν τε­χνο­λο­γί­α αι­χμής α­φού με σω­ρεί­α ε­φαρ­μο­γών της έ­χει ει­σχω­ρή­σει στην ζωή ό­λων και έ­χει τε­θεί στην υ­πη­ρε­σί­α του α­τό­μου και του συ­νό­λου. Έ­τσι εύ­κο­λα κα­τα­νο­εί­ται, η αυ­τά­ρε­σκη δι­α­κή­ρυ­ξη των προ­ω­θη­τών της, ό­τι στό­χος της εί­ναι η «ποι­ό­τη­τα ζω­ής», δη­λα­δή : γρή­γο­ρη ε­ξυ­πη­ρέ­τη­ση, ά­νε­ση, ε­πάρ­κει­α, αυ­τάρ­κει­α, εύ­κο­λη δου­λει­ά, εύ­κο­λη δι­α­σκέ­δα­ση, υ­ψη­λή γνώ­ση, ε­ξοι­κο­νό­μη­ση ελεύ­θε­ρου χρό­νου κ. α. με άλλα λόγια : Σκέτη γοητεία!

Εί­ναι λοι­πόν ε­ντε­λώς φυ­σι­κό, ό­τι ευ­ρί­σκει ο­λό­ψυ­χη α­πο­δο­χή. τα ε­πι­τεύ­γμα­τά της προ­κα­λούν ίλιγ­γο. και αν αυ­τό γί­νε­ται τώ­ρα, που ε­κτι­μά­ται ό­τι δι­έρ­χε­ται την νη­πι­α­κή της η­λι­κί­α, τι έ­χο­με να βι­ώ­σω­με, ό­ταν συ­νε­χί­ζο­ντας την θρι­αμ­βευ­τι­κή της πο­ρεί­α, θα ε­πι­νο­εί ό­λο και σπου­δαι­ό­τε­ρες ε­φαρ­μο­γές ; θα φέρει, λέ­νε, χρυ­σή ε­πο­χή, πα­ρα­δει­σι­α­κή κα­τά­στα­ση. Για ό­λους (LordTennyson, RudyardKipling)!

Ό­μως, δεν έ­χουν ό­λοι την ί­δι­α γνώ­μη.

Άλ­λοι εκ­φρά­ζουν με κρι­τή­ρι­α κα­θα­ρά αν­θρω­πι­στι­κά, έντο­νες αμ­φι­σβη­τή­σεις. Α­νη­συ­χούν. Φο­βού­νται, ό­τι οι ε­φαρ­μο­γές της πλη­ρο­φο­ρι­κής θα κα­τα­στρέ­ψουν την ποι­ό­τη­τα ζω­ής (huxley). Αμ­φι­σβη­τούν την προ­σφο­ρά της τε­χνο­λο­γί­ας γι­α ποι­ό­τη­τα ζω­ής. kαι λέ­νε, ό­τι οι ε­φαρ­μο­γές της έ­χουν α­πο­βή κι­ό­λας τό­σο κυ­ρί­αρ­χες στην ζω­ή του α­τό­μου, ώ­στε να υ­πο­κα­θι­στούν το φυ­σι­κό πε­ρι­βάλ­λον, που δεν μπο­ρεί πο­τέ να υ­πο­κα­θί­στα­ται α­ζη­μί­ως. Μή­πως, λέ­νε, τε­λι­κά, με τις τε­χνο­λο­γί­ες αυ­τές, «τα πρά­γμα­τα α­νέ­βη­καν στην σέλ­λα» ; Μή­πως α­πέ­βη­σαν, α­ντί γι­α όρ­γα­να-υ­πη­ρέ­τες της ζω­ής του αν­θρώ­που, κύ­ρι­οί του ; Μή­πως τον κα­βάλ­λη­σαν και κρα­τούν πι­ά τα η­νί­α της ζω­ής του στα χέ­ρι­α τους (Emerson) ; και ε­ρω­τούν στα ί­σι­α : Μή­πως εί­ναι προ­τι­μό­τε­ρο να πε­τά­ξω­με τα σχε­τι­κά μη­χα­νή­μα­τα στον σκου­πι­δό­το­πο (SamuelButler) ;

Άλ­λοι, ό­πως ή­ταν φυ­σι­κό (και α­να­με­νό­με­νο!), παίρ­νουν σα­φώς ε­χθρι­κή στά­ση α­πέ­να­ντι στις σχε­τι­κές ε­πι­στή­μες και τε­χνο­λο­γί­ες. Εί­ναι βα­σι­κά οι λε­γό­με­νοι φο­ντα­με­ντα­λι­στές. Κύ­κλοι και κυ­κλώ­μα­τα α­πό προ­τε­στα­ντι­κές Σέ­κτες της Α­με­ρι­κής με ε­σχα­το­λο­γι­κό προ­σα­να­το­λι­σμό, και με πο­λι­τι­κές προ­ε­κτά­σεις. Κάνοντας χίλιους λογισμούς και εποικοδομήσεις επάνω σε πιθανές μελλοντικές χρήσεις. Α­πό τους κύ­κλους αυ­τούς προ­έ­κυ­ψε η δαι­μο­νο­ποί­η­ση των ε­πι­στη­μών, των η­λε­κτρο­νι­κών, της πλη­ρο­φο­ρι­κής (666, barcode, ΕΚΑΜ, κο­μπι­ού­τερ Βρυ­ξελ­λών, η­λε­κτρο­νι­κές κάρ­τες) και ό­λη η σχε­τι­κή πα­ρα­θρη­σκευ­τι­κή και πα­ρα­πο­λι­τι­κή φλυ­α­ρί­α.

Ποί­α εί­ναι η θέ­ση της Ορ­θο­δό­ξου Θε­ο­λο­γί­ας ε­πά­νω σε όλα αυ­τά; Aς ι­δού­με, τι εί­ναι κα­τά την Ορ­θό­δο­ξη Θε­ο­λο­γί­α,
α. οι τε­χνο­λο­γί­ες κα­θ’ ε­αυ­τές και
β. οι τε­χνο­λο­γί­ες στις σχέ­σεις τους με ε­μάς.

Επιστήμη και τεχνολογίες καθ΄ εαυτές

1. Ό­σο πρω­το­πο­ρι­α­κά, ό­σο ε­πα­να­στα­τι­κά και αν λο­γί­ζω­νται τα ε­πι­τεύ­γμα­τα των ε­πι­στη­μών, δεν ε­πι­τρέ­πε­ται να κρί­νω­νται :

– ού­τε α­νά­λο­γα με το φι­λο­σο­φι­κό-κοι­νω­νι­κό πε­ρί­γυ­ρο
– ού­τε α­νά­λο­γα με το πρό­σω­πο του συ­νο­μι­λη­τή
– ού­τε με βά­ση ψευ­το-η­θι­κι­στι­κές συμ­βου­λές.
– Αι­ώ­νι­α και α­ναλ­λοί­ω­τη σαν τον λό­γο του Θε­ού.
– Γλυ­κι­ά και φι­λάν­θρω­πη σαν τον ί­δι­ο τον Θε­ό.
– απόλυτα ελεύθερη
– απόλυτα υπεύθυνη
– απόλυτα δική μας.

Εί­ναι λά­θος, να ε­πι­κε­ντρώ­νε­ται το εν­δι­α­φέ­ρον μας στην λε­πτο­μέ­ρει­α-πρό­βλη­μα του συ­γκε­κρι­μέ­νου χώ­ρου, χρό­νου και πε­ρι­βάλ­λο­ντος, που δεν κα­τόρ­θω­σε η συ­νεί­δη­ση του αν­θρώ­που να την ε­ντά­ξει σω­στά. η ε­πι­κέ­ντρω­ση του εν­δι­α­φέ­ρο­ντός μας σε λε­πτο­μέ­ρει­ες δη­μι­ουρ­γεί ψεύ­τι­κα δι­λήμ­μα­τα και μας α­πο­προ­σα­να­το­λί­ζει.

Σύμ­φω­να με μί­α ι­στο­ρί­α, μι­α ο­μά­δα ε­ξε­ρευ­νη­τών ή­θε­λαν να α­νε­βούν στα Ι­μα­λάϊ­α. Ε­μί­σθω­σαν μί­α άλ­λη ο­μά­δα α­πό φτω­χούς ε­ντο­πί­ους, γι­ά να με­τα­φέ­ρουν τις α­πο­σκευ­ές τους, και ξε­κί­νη­σαν.

Προ­χω­ρώ­ντας, ε­λεύ­θε­ροι αυ­τοί α­πό κά­θε βά­ρος, οι νε­α­ροί σχε­τι­κά ε­ρευ­νη­τές έ­τρε­χαν με εν­θου­σι­α­σμό μπρο­στά. και α­κο­λου­θού­σαν κα­τά­φορ­τοι και α­σθμαί­νο­ντας οι ε­ντό­πι­οι υ­πη­ρέτες.

Κά­ποι­α στι­γμή ε­στά­θη­καν ό­λοι στην α­νη­φο­ρι­ά να πά­ρουν μι­α α­νά­σα. σε λί­γα λε­πτά τα αφεντικά ση­κώ­θη­καν και ξε­κί­νη­σαν! Αλ­λά οι ε­ντό­πι­οι δεν τους ε­μι­μή­θη­καν. δεν εί­χαν «ψυ­χή» να το κά­μουν α­πό ε­ξά­ντλη­ση.

Tους λέ­νε προ­στα­κτι­κά.

– Ε­λά­τε, ξε­κι­νή­στε φεύ­γο­με.

Α­πά­ντη­σαν.

– Ό­χι. σεις, αν θέ­λε­τε, προ­χω­ρή­στε. Ε­μείς δεν μπο­ρού­με να σας α­κο­λου­θή­σω­με!

– Γι­α­τί ;

– Πε­ρι­μέ­νο­με τις ψυ­χές μας!

Καί πρό­σθε­σαν.

– Ε­μείς τρέ­χου­με, οι ψυ­χές δεν τρέ­χουν τό­σο πο­λύ, δεν προ­χω­ρούν τό­σο γρή­γο­ρα. Έ­μει­ναν πί­σω, τις πε­ρι­μέ­νου­με. Χω­ρίς τις ψυ­χές μας δεν πά­με που­θε­νά. Ού­τε βή­μα.

Ε­ξέ­φρα­ζαν α­πό τη δι­κή τους πλευ­ρά μι­α κα­θα­ρά αν­θρώ­πι­νη και πο­λι­τι­κά­ντι­κη λο­γι­κή, που ε­δώ, σ’ ε­μάς, εί­ναι γνω­στή σαν πρό­γραμ­μα-σύ­στη­μα Κο­λο­κο­τρώ­νη γι­α την με­θό­δευ­ση αφο­μοί­ω­σης του δυ­τι­κού πο­λι­τι­σμού α­πό τον λα­ό μας. Στα­δι­α­κά να γί­νε­ται. Ό­χι ό­λο το «φρά­γκι­κο» με μι­ας. Στην αρ­χή 90% ρω­μέϊ­κο και 10% φρά­γκι­κο. Με­τά 80% ρω­μέϊ­κο και 20% φρά­γκι­κο κ.ο.κ. Στα­δι­α­κά! Να το α­φο­μοι­ώ­νει ο κου­τός λα­ός! Καί βέ­βαι­α, για ε­πί­γει­α πρά­γμα­τα κά­τι τέ­τοι­ο μπο­ρεί και να γί­νε­ται. Αυ­τός εί­ναι ο ρό­λος της ό­ποι­ας προ­πα­γάν­δας.

Ό­μως. ο λό­γος του Θε­ού εί­ναι αι­ώ­νι­ος. δεν είναι άλλος σήμερα και άλλος αύριο. δεν ανακαλύπτεται. δεν επινοείται. δεν προσαρμόζεται. Εί­ναι αι­ώ­νι­ος. και δί­νει λύ­σεις μό­νο αι­ώ­νι­ες. και η Εκ­κ­λη­σι­α­στι­κή Ορ­θό­δο­ξη θε­ο­λο­γί­α, η δί­νει λύ­σεις αι­ώ­νι­ες και δι­α­χρο­νι­κές, η αυτοκα­ταρ­γείται. δεν χρει­ά­ζε­ται σε κα­νέ­ναν, μί­α α­κό­μη «έ­ξυ­πνη» αν­θρώ­πι­νη το­πο­θέ­τη­ση! δεν υπάρ­χει νέ­ος λό­γος του Θε­ού, ε­πει­δή προ­έ­κυ­ψε έ­να ά­γνω­στο μέ­χρι τώρα ζή­τη­μα!

Καί λοι­πόν, έ­χει ο λό­γος του Θε­ού α­πά­ντη­ση ; ναι. Έ­χει. αν δεν έ­χει, εί­μα­στε ε­λεύ­θε­ροι να κά­νου­με ο, τι θέ­λο­με. Αλ­λά δεν ε­πι­τρέ­πε­ται να ε­πι­νο­ού­με δι­κές μας α­πα­ντή­σεις.

2. Τι πρέ­πει να εί­ναι

H ε­πι­στή­μη, η ό­ποι­α ε­πι­στή­μη, και η πρό­ο­δος σε ό­ποι­ον το­μέ­α γνώ­σης, και σε ό­ποι­α τε­χνο­λο­γι­κή ε­φαρ­μο­γή, δεν εί­ναι, δεν μπο­ρεί να εί­ναι, δαι­μο­νι­κή. δεν εί­ναι, δεν μπο­ρεί να εί­ναι, προ­μη­θεϊ­σμός. Εί­ναι υ­λο­ποί­η­ση της ευ­λο­γί­ας του Θε­ού.

Εί­πε ο Θε­ός : «Αυ­ξά­νε­σθε και πλη­θύ­νε­σθε», και την ευ­λο­γί­α του αυ­τή, την γευ­ό­μα­στε σε ό­λο της το με­γα­λεί­ο. Α­λή­θει­α, τι τρο­με­ρό με­γα­λεί­ο, τι α­νε­ξι­χνί­α­στο μυ­στή­ρι­ο σο­φί­ας και δύ­να­μης Θε­ού, κρύ­βει ο γε­νε­τι­κός κώ­δι­κας! και πρό­σθε­σε ο Θε­ός : «και κα­τα­κυ­ρι­εύ­σα­τε της γης» (γεν. 1, 28) ! και, να τη, η κα­τα­κυ­ρί­ευ­ση! η αποκωδικοποίηση του γε­νε­τι­κού κώ­δι­κα! τι πι­ό με­γά­λο ; και τι θαυμαστό το με­γα­λεί­ο της ποι­κι­λί­ας των ε­φαρ­μο­γών των η­λε­κτρο­νι­κών στην πλη­ρο­φο­ρι­κή! Εί­ναι τό­σες, που εί­ναι α­δύ­να­το να ε­ξα­ρι­θμη­θούν. και ό­λο αυ­ξά­νουν. Αλ­μα­τω­δώς. και σε αρι­θμό ε­φαρ­μο­γών. και σε ποι­ό­τη­τα.

Ευ­λο­γί­α η έ­ρευ­να. Ευ­λο­γί­α η γνώ­ση. Ευ­λο­γί­α η κα­τά­κτη­ση. Ευ­λο­γί­α η γνώ­ση των δυ­να­το­τή­των που προ­σφέ­ρει.

3. Λοι­πόν. στην θε­ω­ρί­α κα­λά πά­με. στην χρή­ση τα χα­λά­με! Άλ­λο ευ­λο­γί­α Θε­ού, άλ­λο χρή­ση α­πό τον άν­θρω­πο. Υ­πάρ­χει χρή­ση κα­λή. Αλ­λά υ­πάρ­χει και χρή­ση κα­κή.

Ό­μως, η κα­κή χρή­ση δεν έ­χει καμ­μι­ά σχέ­ση με την ευ­λο­γί­α. Εί­ναι καρ­πός της α­μαρ­τί­ας. Αλλά η α­μαρ­τί­α δεν γί­νε­ται ποτέ α­φορ­μή γι­α α­νά­κλη­ση ευ­λο­γί­ας. δεν κα­τάρ­γη­σε ο Θε­ός τα ρό­πα­λα, ε­πει­δή ο Κάϊν σκό­τω­σε με ρό­πα­λο τον α­δελ­φό του. Ού­τε, ε­πει­δή κά­ποι­ος έ­σφα­ξε με μα­χαί­ρι, εί­ναι επι­κα­τά­ρα­τος όποι­ος έ­χει στο σπί­τι του μα­χαί­ρι­α. ο Κάιν με το ρόπαλο και ο όποιος που εκμεταλλεύεται τις δυνατότητες της πληροφορικής η τα δεδομένα της Γενετικής, έχουν το ίδιο ηθικό υπόβαθρο και την ίδια ευθύνη.

Συ­μπέ­ρα­σμα-ε­πι­σή­μαν­ση

Ση­μα­σί­α δεν έ­χει τό­σο η λε­πτο­μέ­ρει­α της χρή­σης, ό­σο η γε­νι­κή θε­ώ­ρη­ση : η ε­πι­στή­μη εί­ναι ευ­λο­γί­α. Αυ­τή κα­θ’ ε­αυ­τήν εί­ναι ευ­λο­γί­α. δεν κά­νει να της αλ­λά­ζω­με θε­ώ­ρη­ση. H χρή­ση εί­ναι α­το­μι­κή υ­πό­θε­ση του κα­θ’ ε­νός μας. Έκ­φρα­ση προ­σω­πι­κής τοποθέτησης. Ποιοτικά, τα ρόπαλα και τα μαχαίρια διαφέρουν πολύ από τα κοπμιούτερ και τις μετα­μοσχεύ­σεις, ηθικά και πνευματικά στις κακές τους χρήσεις, διαφέρουν ; Όχι δεν διαφέρουν. Aς ι­δού­με και το ση­μεί­ο αυ­τό με υ­πο­μο­νή!

Πηγή: Μη­τρο­πο­λί­της Νι­κο­πό­λε­ως Μελέτιος