Ο Χριστός ενδύθηκε την ταπείνωση
Όταν ο πρωτόπλαστος, κινούμενος από υπερήφανο λογισμό έναντι του Δημιουργού του, παρήκουσε την θεία εντολή, απογυμνώθηκε από τα θεϊκά χαρίσματα. Ο Θεός όμως δεν εγκατέλειψε το πλάσμα Του, αλλά ἔκλινεν οὐρανοὺς καὶ κατέβη στην γη, δηλαδή έγειρε από την ύψος της δόξης Του, ενηνθρώπησε, έπαθε, απέθανε και αναστήθηκε για χάρη του. Τα γεγονότα της θείας Οικονομίας αποκάλυψαν την άκρα αγάπη του Χριστού προς τον άνθρωπο και την άκρα ταπείνωσή Του.
Ο Λόγος του Θεού «κατέβηκε από το ύψος του ουρανού στην ανθρώπινη ευτέλεια,… και αφού ταπεινώθηκε και έγινε πτωχός όπως εμείς, έκανε τα επίγεια ουράνια. Η μάλλον, συνήγαγε και τα δύο σε μία ενότητα, καθώς ανέμειξε την ανθρώπινη φύση με την θεϊκή. Με τον τρόπο αυτό, υπέδειξε σε όλους μία οδό που οδηγεί στον ουρανό: την ταπείνωση… Από την ενανθρώπηση του Χριστού έλαβαν πλέον οι Άγγελοι το αμετάτρεπτο, καθώς έμαθαν έμπρακτα από τον Κύριο ότι ο δρόμος που υψώνει και οδηγεί στην ομοίωση με τον Θεό δεν είναι η έπαρση (όπως νόμισε ο Εωσφόρος) αλλά η ταπείνωση! Από την ενανθρώπηση έλαβαν και οι άνθρωποι την εύκολη δυνατότητα της διορθώσεως, καθώς αναγνώρισαν την ταπείνωση ως δρόμο επιστροφής προς τον Θεό.
Λέγει ο αββάς Ισαάκ: «Η ταπεινοφροσύνη είναι στολή της Θεότητος. Διότι ο ενανθρωπήσας Λόγος του Θεού την ταπείνωση ενδύθηκε, καθώς συναναστράφηκε μαζί μας με ανθρώπινο σώμα,… και κάλυψε την δόξα της Θεότητός Του για να μην καταφλεχθεί η κτίση από την θέα Του… Όποιος ενδυθεί την στολή της ταπεινώσεως, με την οποία φανερώθηκε όταν ενηνθρώπησε ο Κτίστης, ενδύθηκε τον ίδιο τον Χριστό!».
Ο Χριστός, ο Βασιλεύς των βασιλευόντων και Δημιουργός του σύμπαντος, ήλθε ως άνθρωπος στην γη ταπεινά και αθόρυβα. Περιγράφει ο Μέγας Βασίλειος: «Βρέφος ήταν, και η πρώτη του κατοικία σπήλαιο˙ και δεν τον έβαλαν σε κρεβάτι, αλλά σε φάτνη ζώων! Μεγάλωσε σε σπίτι μαραγκού και μητέρας φτωχής… Υποτάχθηκε στον Τίμιο Πρόδρομο, και δέχθηκε βάπτισμα από τον δούλο ο Κύριος».
Κατόπιν, όταν άρχισε την δημόσια δράση Του, «δεν διάλεξε για Μαθητές ρήτορες και φιλοσόφους και βασιλείς, αλλά ψαράδες και τελώνες. Και ζούσε με ανάλογο λιτό τρόπο: Ούτε σπίτι είχε, ούτε ενδύματα πολυτελή φορούσε, ούτε πλούσια τραπέζια απολάμβανε, αλλά τρεφόταν από άλλους. Επιπλέον, δεχόταν ύβρεις, περιφρονήσεις, διωγμούς».
Τέλος, αφού δέχθηκε να προδοθεί και να παραδοθεί, «στεκόταν μπροστά στους αρχιερείς σε στάση δικαζομένου,… και ανέχθηκε να καταδικαστεί. Μολονότι μπορούσε να αποδείξει ότι οι συκοφάντες Του ψεύδονται, υπέμεινε σιωπηλά τις συκοφαντίες τους. Φτυνόταν από δούλους και τιποτένιους υπηρέτες, παραδινόταν σε θάνατο, και μάλιστα τον πιο ατιμωτικό θάνατο. Με τέτοιον τρόπο πέρασε όλα τα στάδια της ανθρώπινης ζωής από την γέννηση μέχρι το τέλος. Και ύστερα από τόσο μεγάλη ταπεινοφροσύνη, τότε φανερώνει την δόξα Του, και συνδοξάζει όλους εκείνους που τον μιμήθηκαν στην αδοξία».
Την αδοξία αυτή του Χριστού, την οποία καλούμαστε να μιμηθούμε, επισημαίνουν οι Άγιοι σε πολλά γεγονότα της επίγειας ζωής Του. Διότι ο Χριστός «όχι μόνο ταπείνωσε τον εαυτό Του μέχρι του σημείου να “λάβει μορφή δούλου” (δηλαδή να ενανθρωπήσει) και να δεχθεί εξευτελιστικούς εμπτυσμούς,… αλλά έφθασε και να πλύνει τα πόδια των Μαθητών Του, σαν να ήταν υπηρέτης». Ο Χριστός, με το να πλύνει, τα πόδια των Μαθητών Του, έδειξε σε όλους μας «ότι ο καλύτερος τρόπος για να υψωθεί κάποιος είναι η ταπείνωση».
Ας σταθούμε λίγο στο γεγονός αυτό, του Νιπτήρα. Ο Χριστός, λέγει ο ιερός Χρυσόστομος, δίδαξε με τον τρόπο αυτό στους δώδεκα Μαθητάς «την μητέρα των αγαθών, την ταπεινοφροσύνη, για την οποία είπε ότι είναι αρχή και τέλος της αρετής». Και ο Άγιος σχολιάζει κάποιες λεπτομέρειες: «Πρόσεξε, πως όχι μόνο με το νίψιμο, αλλά και με άλλον τρόπο τους δείχνει την ταπεινοφροσύνη. Διότι δεν σηκώθηκε πριν καθίσουν οι Μαθητές, αλλά αφού παρακάθησαν όλοι. Έπειτα δεν νίπτει απλώς, αλλά αφού έβγαλε το ιμάτιό Του. Δεν σταμάτησε σ’ αυτά μόνο, αλλά ζώστηκε και ποδιά. Και ούτε σ’ αυτό αρκέσθηκε, αλλά επιπλέον ο Ίδιος γέμισε τον νιπτήρα, χωρίς να προστάξει κάποιον άλλον… Εγώ μάλιστα νομίζω ότι πρώτα ένιψε τα πόδια του προδότου». Και ο άγιος Ιωάννης, με θείο φωτισμό, αποδεικνύει στην συνέχεια του λόγου του το συγκλονιστικό αυτό γεγονός: ότι ο Χριστός πρώτα ένιψε τα πόδια του Ιούδα.
Πραγματικά, αν μελετήσουμε προσεκτικά το Ευαγγέλιο, θα συμπεράνουμε αυτό που υπογράμμισαν οι θεοφόροι Πατέρες: «Όλα τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου μας παιδαγωγούν για ταπεινοφροσύνη».
Στην παρούσα ζωή, ο Χριστός συνεχίζει να κινείται στην αφάνεια: Βοηθά κάθε άνθρωπο, χρησιμοποιώντας ως μέσο τους Αγίους και τους δικούς Tου ανθρώπους, αντί να φαίνεται ο Ίδιος. Η ταπείνωση αυτή του Χριστού συγκινεί όσους την αντιλαμβάνονται, και παρακινεί όλους μας στην μίμησή Του.
Πηγή: Ιερομονάχου Γρηγορίου, Η ταπεινοφροσύνη, εκδ. Εν πλω, Αθήνα 2025