Περι φιλαυτίας και ελευθερίας (2)

Όσο πιο πολύ μειώνεται η φιλαυτία μέσα στον άνθρωπο, τόσο πιο πολύ ελεύθερος αισθάνεται ο άνθρωπος και ενώνεται με τον Χριστό. Οι αγωνιζόμενοι Χριστιανοί έχουν την εμπειρία, ότι όσο περισσότερο ανοίγονται στον Θεό, τόσο περισσότερο ο Θεός έρχεται μέσα τους. Και αυτό, γιατί ο Θεός σέβεται την ελευθερία μας. Όσο είμαστε γεμάτοι με τον εαυτό μας και με την φιλαυτία μας, πως θα μπη ο Θεός; Δεν έχει χώρο να μπη. Πρέπει να αδειάσουμε, για να μπή ο Θεός. Και με αυτό τον αγώνα, να αδειάσουμε από τα θελήματα μας και από τα νοήματα μας, όπως λέγει ο άγιος Πέτρος ο Δαμασκηνός, από την αυταρέσκεια μας, από την αυτάρκεια μας, από την αυτοπεποίθησί μας, από την αυτοεμπιστοσύνη μας, και να παραδοθούμε στον Θεό, έρχεται ο Θεός μέσα μας.

Έτσι λοιπόν ο άνθρωπος φθάνει αυτήν την ελευθερία και ενώνεται με τον Χριστό. Ενωμένος με τον Χριστό συμμετέχει στην ελευθερία του Θεού. Δεν είναι απλώς ελεύθερος, αλλά είναι μέτοχος της ελευθερίας του Θεού. Διότι, όταν ο άνθρωπος ζητά την ελευθερία στον εαυτό του και όχι στον Θεό -που αυτό κατά βάθος δεν είναι ελευθερία, είναι φιλαυτία-, δεν οδηγείται τελικά σ’ αυτό που λαχταρά διά της ελευθερίας, αλλά στον θάνατο της ελευθερίας του. Ενώ νομίζει ότι είναι ελεύθερος, τελικά υποδουλώνεται στον εαυτό του, σε μία δυναστεία του εαυτού του άνευ προηγουμένου.

Για μας λοιπόν τους Χριστιανούς η ελευθερία μας ποτέ δεν μπορεί να περιοριστή στο κτιστό, γιατί το κτιστό είναι φθαρτό, είναι θνητό, και μία ελευθερία που είναι φθαρτή και θνητή δεν είναι αληθινή ελευθερία. Πηγή της ελευθερίας μας είναι η άκτιστη ελευθερία του Θεού. Και όταν η δική μας κτιστή ελευθερία συναντά και ενώνεται με την άκτιστη ελευθερία του Θεού και μετέχει στην άκτιστη ελευθερία του Θεού, τότε πραγματικά εξασφαλίζεται και δικαιώνεται. Άλλωστε το είπε ο Κύριος: «Γνώσεσθε την αλήθειαν, και η αλήθεια ελευθερώσει υμάς» και Έγώ είμι η αλήθεια».

Άρα λοιπόν όταν γνωρίσουμε την αλήθεια, τον Χριστό, τότε γνωρίζουμε και την αληθινή ελευθερία. Η ένωσίς μας πάλι με τον Χριστό, ο οποίος είναι και η αληθινή ελευθερία, γίνεται μέσα στην Εκκλησία. Γι’ αυτό και η Εκκλησία είναι χώρος ελευθερίας.

Θυμάμαι ένα γεροντάκι, μοναχό της Μονής μας, τον π. Αυξέντιο, ο οποίος εκοιμήθη προ ετών, και ο οποίος ήταν πολύ ενάρετος. Όσοι αξιωθήκαμε να τον γνωρίσουμε, μπορούμε να διαβεβαιώσουμε ότι εξεπλήρωσε όλες τις εντολές του Θεού. Δεν θυμόμαστε να παρέβη κάποια εντολή του Θεού, ούτε και καμμία υποχρέωσι του μοναχικού σχήματος. Λοιπόν, όταν γέρασε πολύ και δεν μπορούσε να στηριχθή στα πόδια του, του έλεγαν οι αδελφοί: «Πάτερ Αυξέντιε, μη πηγαίνης στην Εκκλησία. Τώρα πιά είσαι γεροντάκι, κουράζεσαι». Και απαντούσε ο π. Αυξέντιος: «Δεν είναι κατά Θεόν. Στην Εκκλησία αισθάνομαι ελευθερία».

Είχε μία υπαρξιακή εμπειρία ο π. Αυξέντιος, όπως και σε πολλά άλλα πράγματα, αλλά και σ αυτό που λέμε έδώ, του μυστηρίου της ελευθερίας. Ότι η ελευθερία δεν είναι έξω από την Εκκλησία, είναι μέσα στην Εκκλησία· «όπου το Πνεύμα Κυρίου, εκεί και η ελευθερία». Ο Θεός χαρίζει την ελευθερία Του ως δώρο. Στην Εκκλησία του καινοποιεϊ τα πάντα. Μέσα στην Εκκλησία έχει νικηθή η φθορά, η αμαρτία, ο θάνατος. Βασιλεύει ο Χριστός, και άρα μόνο μέσα στην Εκκλησία υπάρχει η καινή ζωή του Χριστού, που είναι και η αληθινή ελευθερία. Και αυτό το ζούσε ο π. Αυξέντιος.

Η εν Χριστώ ελευθερία δεν είναι ατομική ανεξαρτησία, αλλά αγάπη και κοινωνία προσώπων. Είναι λάθος να ταυτίζουμε την εν Χριστώ ελευθερία με τα ατομικά δικαιώματα ή την ατομική ανεξαρτησία. Η ατομική ανεξαρτησία, που αποκόπτει τον ένα από τον άλλο, είναι ο θάνατος της ελευθερίας. Η ελευθερία μας πάντοτε είναι σε συνάρτησι με τον Τριαδικό Θεό, με τα πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, και τα πρόσωπα των αδελφών μας. Στην κοινωνία της αγάπης. Γι΄αυτό και μπορούμε να πούμε ότι ελευθερία και αγάπη είναι συνώνυμα. Την ώρα που αγαπάς είσαι ελεύθερος. Περιεχόμενο της ελευθερίας είναι η αγάπη. Είμαι ελεύθερος, όταν αγαπώ, όχι όταν ικανοποιώ τον εγωϊσμό μου. Και αυτό νομίζω ότι είναι το λάθος που γίνεται σήμερα: ότι η ελευθερία περιορίζεται• δεν τοποθετείται στην αγάπη.

Έτσι ενεργούν όσοι προσπαθούν να δικαιώσουν π.χ. τις αμβλώσεις. Δεν ξέρω, αν ακούσατε αυτό που απαιτούν οι φεμινίστριες: «το σώμα μας· μας ανήκει». Δηλαδή ελευθερία είναι η εγωιστική μου ίκανοποίησις. Δεν είναι η αγάπη, δεν είναι η προσφορά, δεν είναι η θυσία. Είμαι ελεύθερος, όταν κάνω αυτό που ικανοποιεί τον εγωϊσμό μου. Και όχι είμαι ελεύθερος, όταν κάνω αυτό που απαιτεί η αγάπη και θέλει ο Θεός. Διότι ο Θεός θέλει αυτό που θέλει η αγάπη. Και τελικά βλέπομε ότι, ενώ τόσος λόγος γίνεται για ατομικά δικαιώματα και για ελευθερία, όσο πάμε υποδουλωνόμαστε περισσότερο, και στα πάθη μας και γενικά σε δομές ζωής, οι οποίες κάθε άλλο παρά ελευθερώνουν τον άνθρωπο.

Θα αναφέρωμε κάποια γνωρίσματα της εν Χριστώ ελευθερίας του ανθρώπου.

α) Ελευθερία από το σαρκικό φρόνημα

Ο άνθρωπος μέσα στην Εκκλησία με την Χάρι του Θεού και τον αγώνα του ελευθερώνεται από το σαρκικό του φρόνημα. Αγωνίζεται να μη τον κυριεύη το σαρκικό του φρόνημα. Και εκεί αποβλέπει η εγκράτεια των Χριστιανών, η συζυγική πίστις των εγγάμων και η παρθενία των μοναχών. Να ελευθερωθούν ακόμη και από αυτή την αναγκαιότητα, που επιβάλλει το γενετήσιο ένστικτο. Είναι χάρις του Θεού αυτό. Είναι όμως και ελευθερία για τον άνθρωπο. Ένώ, βλέπετε, σήμερα στην εποχή μας, πόσο το ένστικτο αυτό έχει θεοποιηθή από τους ανθρώπους και πόσο υποδουλωμένοι είναι οι άνθρωποι σ’ αυτό, χωρίς να μπορούν τελικά και να το χαρούν, διότι το ζουν μέσα στον εγωϊσμό, και φυσικά μέσα στον εγωϊσμό ο άνθρωπος δεν μπορεί να χαρή τίποτε. Ενώ η Εκκλησία έχει το μυστήριο του Γάμου -και είδατε τί ωραίες ευχές έχει η ακολουθία του Γάμου-, οπού η αγάπη και η προσφορά του ενός ανθρώπου στον άλλο, καταξιώνει και αναπαύει τους συζύγους.

β) Ελευθερία από την φυσική αναγκαιότητα

Οι εν Χριστώ ελεύθεροι άνθρωποι δεν πιέζονται από την φυσική αναγκαιότητα.

Αυτό το πρόσεξα εφέτος ιδιαίτερα στο Τριήμερο. Στο Άγιον Όρος, όπως ξέρετε, οι Πατέρες, όσοι βέβαια έχουν ευλογία -διότι όσοι έχουν σοβαρά προβλήματα υγείας δεν έχουν ευλογία- κρατάνε τις τρεις πρώτες ημέρες της Σαρακοστής, Καθαρά Δευτέρα, Καθαρά Τρίτη και Καθαρά Τετάρτη, τελεία ασιτία, ούτε νερό. Είναι βέβαια ένα αγώνισμα. Και αγώνισμα για ανθρώπους που δεν είναι και καλοταϊσμένοι από τις προηγούμενες ημέρες, αλλά έχουν περάσει ασκητική ζωή• κάνουν και μετάνοιες και έχουν και όλο τον υπόλοιπο αγώνα. Λοιπόν πρόσεξα με τί ελευθερία οι μοναχοί κρατούσαν το Τριήμερο και πως υπερέβαιναν την ανάγκη του σώματος, να φάη, να πιή λίγο νερό. Και αυτό δεν το έκαναν με μία διάθεσι γιόγκα, αλλά το έκαναν με μία διάθεσι αγάπης προς τον Θεό.

Έχουμε ένα γεροντάκι στο μοναστήρι μας, τον π. Ησύχιο. Είναι 95 ετών. Αν δήτε τα πόδια του, είναι μαρτυρικά. Από τα χρόνια, από την άσκησι, την ορθοστασία, τα πόδια του είναι σαν να τα έχης χτυπήσει με μπαλτάδες, τρέχουν κιόλας. Αν δεν τα δέσουμε, δεν μπορεί να σταθή. Ο π. Ησύχιος παρ’ όλα αυτά στέκεται όρθιος στην Εκκλησία και δεν αφήνει τον αγώνα. Λοιπόν του λέω, την παραμονή του Τριημέρου: «Πάτερ Ησύχιε, θα κράτησης;». «Σαν δύσκολα τα βλέπω τα πράγματα», απαντά, γιατί έχει εξασθενήσει πολύ, «θα δούμε, έχει ο Θεός». Και αρχίζει και το κρατάει -το έχει κρατήσει όλα τα χρόνια της ζωής του βέβαια-. Λοιπόν κατά την Δευτέρα το βράδυ, τον ρωτώ: «Πάτερ Ησύχιε, πως πάς;». «Έ! Μέχρι τώρα καλά. Θα δούμε αύριο, αν ο άγιος Νικόλαος βοηθήση». Την Τρίτη: «Πάτερ Ησύχιε, πως πάς;». «Ε! Μέχρι τώρα καλά. Θα δούμε -δεν εμπιστευόταν στον εαυτό του-, αν ο άγιος Νικόλαος βοηθήση». Και κράτησε. Και κοινώνησε μετά. Μετά που τελείωσε το Τριήμερο και βγαίναμε από την Εκκλησία, αφοό είχαμε κοινωνήσει, του λέω: «Πάτερ Ησύχιε, δόξα τω Θεώ, κράτησες». «Ηταν κι άλλοι Πατέρες εκεί. Απαντά: Έ! Ας μη μιλάμε γι’ αυτά τα θέματα». Σαν να μη είχε κάνει τίποτα.

Ευχαρίστησα τον Θεό, γιατί η αγάπη του Θεού και το ξεπέρασμα της φιλαυτίας κάνει τον άνθρωπο ελεύθερο ακόμη και από τις στοιχειώδεις βιολογικές του ανάγκες, όπως είναι η πείνα και η δίψα.

γ) Ελευθερία από τον θάνατο

Η εν Χριστώ ελευθερία, αφού είναι συμμετοχή στην ζωή του άναστάντος Χριστού, ελευθερώνει και από τον φυσικό φόβο του θανάτου. Νομίζω ότι είναι καλό να μη μιλάμε με ιδέες, να μιλάμε παρουσιάζοντας πρόσωπα, ανθρώπους που έχουν αγωνισθή και έχουν βιώσει, έχουν ξεπεράσει την φιλαυτία και έχουν φθάσει την αληθινή ελευθερία. Άλλωστε και εγώ ως Αγιορείτης, τί να σας πώ; Πιστεύω ότι τέτοια περιμένετε να ακούσετε από μένα.

Ο π. Αρσένιος είναι ένας χαριτωμένος μοναχός, ο οποίος έχει προχωρήσει πολύ στην πνευματική ζωή και έχει πολύ αγάπη προς τον Θεό και τους ανθρώπους. Έχει τελεία ειρήνη στην ψυχή του, η οποία ακτινοβολεί. Δεν είναι πολύ μεγάλος, είναι κάπου 73 ετών. Επειδή πάσχει η καρδιά του, περιμένει τον θάνατο. Το ξέρει ότι μπορεί να πεθάνη από στιγμή σε στιγμή, αλλά είναι πασίχαρος. Πήγα να τον δώ πριν φύγω. Εξομολογήθηκε και μου λέει: «Γέροντα, η ψυχή έχει μία χαρά τώρα που θα φύγη!» Σαν να επρόκειτο να του συμβή το μεγαλύτερο καλό. Και αυτό ήταν ότι θα φύγη. Ναι. Ελευθερία από τον θάνατο. Εδόξασα τον Θεό. Βέβαια είναι και άλλοι. Αλλά το έζησα αυτό με τον π. Αρσένιο πρόσφατα.

Σας το λέω, να δήτε, πως με την Χάρι του Θεού ο άνθρωπος μέσα στην Εκκλησία προχωρεί σε μία τέτοια ελευθερία, που είναι ελευθερία ακόμη και από τον ίδιο τον θάνατο.

δ) Ελευθερία από την κοσμικότητα

Μέσα στην Εκκλησία επιτυγχάνεται η απελευθέρωσις του ανθρώπου από την χλιδή, την ματαιότητα, την ματαιοδοξία, την κοινωνική προβολή και όλα τα παρεμφερή, που συνιστούν το κοσμικό φρόνημα.

Είναι γνωστό πως η μόδα υποδουλώνει τους ανθρώπους, άνδρες και γυναίκες, ώστε πολλοί να μη τολμούν να την παραβούν, έστω και αν αντίκειται στις αρχές τους.

Μορφές φιλαυτίας

Θα ήθελα να σας αναφέρω κάποιες σκέψεις μου για τους διαφόρους τρόπους, με τους οποίους εκδηλώνεται η φιλαυτία μας στην καθημερινή ζωή.

Προηγουμένως όμως πρέπει να προσθέσω και τούτο, ότι η φιλαυτία δεν είναι μόνον η αρρώστια η δική μας η προσωπική, αλλά είναι και η αρρώστια του πολιτισμού μας. Νομίζω, ότι ένας λόγος που ο πολιτισμός μας τελικά οδηγείται στο αδιέξοδο είναι ότι είναι ένας πολιτισμός που βασίζεται στην φιλαυτία και όχι στην αγάπη. Και φυσικά ένας πολιτισμός που βασίζεται στην φιλαυτία, μπορεί ποτέ να ελευθέρωση τους ανθρώπους και να τους δώση την χαρά να ζήσουν μία αληθινή ζωή;

Η οικογένεια γιατί αποτυγχάνει σήμερα; Διότι ξεκινούν οι άνθρωποι χωρίς ταπείνωσι και αγάπη. Και πως είναι δυνατόν να μη οδηγηθή στο αδιέξοδο μία οικογένεια που ξεκινά με την φιλαυτία;

α) Μορφές φιλαυτίας στους εν τω κόσμω Χριστιανούς

Αναφέρω έδώ μερικές όψεις της φιλαυτίας.

Ο φίλαυτος είναι αυτάρκης. Δεν πιστεύει στον Θεό και δεν αναφέρεται σ’ Αυτόν, διότι πιστεύει στον εαυτό του• δεν του χρειάζεται ο Θεός.

Ο φίλαυτος είναι οκνηρός και απρόθυμος στον πνευματικό αγώνα.

Χρησιμοποιεί τον άλλο άνθρωπο ως αντικείμενο, βλέποντας τον σαρκικά.

Αδικεί τους συνανθρώπους του, λόγω φιλαργυρίας και απληστίας. Αισχροκερδεί εις βάρος των, είτε εργαζόμενος πλημμελώς, για εργασία για την οποία αμείβεται, είτε εκμεταλλευόμενος τους εργαζομένους, αν είναι εργοδότης.

Ο φίλαυτος συμπεριφέρεται εγωιστικά στην οικογένεια του. Σκέπτεται τί θα πάρη και όχι τί θα δώση. Δεν υπομένει τις αδυναμίες του συντρόφου της ζωής του η των συγγενών του. Εγκαταλείπει τον σύντροφο της ζωής του, και τα παιδιά του ακόμη, χάριν μιας άλλης ερωτικής σχέσεως.

Τα διαζύγια, η όλιγοτεκνία, η εγκατάλειψις των παιδιών από τους γονείς, η εγκατάλειψις των γονέων από τα παιδιά, η έλλειψις σεβασμού σε γέροντες, αναπήρους και εγκύους, τί άλλο είναι παρά εκφράσεις φιλαυτίας;

Ο φίλαυτος αδιαφορεί για την ησυχία και ασφάλεια των συνανθρώπων του. Ανοίγει την τηλεόρασι ή το ραδιόφωνο και δεν τον ενδιαφέρει αν ο διπλανός του υποφέρη από τον θόρυβο. Αυτό που τον ενδιαφέρει είναι η εγωιστική ικανοποίησίς του. Άλλος παίρνει το αυτοκίνητο του και τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα και δεν τον ενδιαφέρει πόσους θα σκοτώση στον δρόμο.

Προσφορά ανηθίκων και εγκληματικών θεαμάτων προβάλλουν τέτοια έργα για να κερδίσουν, αδιαφορώντας για το τί καταστροφή κάνουν στον κόσμο και στην νεολαία. Η διάδοσις των ναρκωτικών. Η ανοικοδόμησις απάνθρωπων πόλεων χάριν κέρδους• οι πόλεις που φτιάχνουμε είναι καταστρεπτικές για την υγεία, ιδίως των παιδιών μας. Οι διαφημίσεις• προσπαθούν με ψυχοτεχνικούς τρόπους να υποβάλουν τους ανθρώπους, να τους αναγκάσουν να πάρουν τα προϊόντα που θέλουν μία ασέβεια προς τον άνθρωπο· φιλαυτία και αυτή. Η επιβολή στον λαό του αθεϊσμού- όταν έρχωνται οι ηγέτες του λαού που προσπαθούν να επιβάλουν την αθεΐα, επειδή έχουν μία αθεϊστική ιδεολογία, και να βάλουν τον λαό στα μέτρα τους• φιλαυτία, έλλειψις σεβασμού στον άνθρωπο• θέλουν να οδηγήσουν τον λαό εκεί που αυτοί θέλουν και όχι εκεί που είναι προορισμένος να όδηγηθή από τον Θεό.

Αυτά είναι μερικά από τα στοιχεία της φιλαυτίας, που βλέπουμε στην καθημερινή μας ζωή.

β) Μορφές φιλαυτίας στους μοναχούς

Αλλά και σε μας τους μοναχούς εμφανίζεται η φιλαυτία με πολλές μορφές. Γι’ αυτό και μέσα στον μοναχικό αγώνα της καθάρσεώς μας από τα πάθη πρέπει να είναι αδιάκοπη η προσπάθεια για την απαλλαγή μας από την μητέρα των παθών, την φιλαυτία.

Παραθέτω κάποιες μορφές φιλαυτίας, που εμφανίζονται κυρίως μεταξύ των μοναχών.

Το ίδιον θέλημα, ανυπακοή στον Γέροντα και στους υπευθύνους των διακονημάτων, π.χ. τον Τυπικάρη. Απόκριψις λογισμών από τον Γέροντα. Αυτοδιοίκησις, ακόμη και στα πνευματικά. Ελλιπής επιτέλεσις του διακονήματος (φυγοπονία) και αποφυγή συμμετοχής στις παγκοινιές. Ενασχόλησις με ασχολίες της ιδίας μας αρεσκείας. Αποφυγή προσευχής και ασκητικών κόπων (πρωινό ξύπνημα και κανών). Αναζήτησις σαρκικών απολαύσεων και αναπαύσεων, όπως φιλοκοσμία, γαστριμαργία, πολυκτημοσύνη, ιδιορρυθμία στα φαγητά. Μερική φιλία. Κενοδοξία, ματαιοδοξία. Ψαλτομανία. Αργολογία, πολυλογία. Φιλαργυρία. Κατάκρισις. Πλάνη. Όλιγοπιστία. Μεμψιμοιρία. Ψιθυρισμοί. Παράπονα, ότι όλοι μου πταίουν. Ζήλεια, φθόνος. Φιλοδοξία, φιλαρχία.

Ο μακαριστός και άγιος Γέροντας π. Ευσέβιος Βίττης επισημαίνει σε ομιλία του τον κίνδυνο να νομίζουμε ότι εμφορούμεθα από φιλοθεΐα και φιλαδελφία, στην πραγματικότητα όμως να υποκρύπτεται μέσα μας ιδιοτέλεια και εγωισμός. Γράφει ο π. Εύσέβιος: «Μπορεί να αναζητούμε τη δική μας συναισθηματική ευφορία και μία συγκινησιακή έκσταση, μια ευχαρίστηση προσωπική μόνο μέσω της αγάπης, πράγμα, που άλλοι θα επεδίωκαν με άλλα μέσα. Και το ερώτημα είναι· κάνουμε τα έργα της αγάπης και γενικά αγαπούμε, για να ικανοποιούμε τον εαυτό μας με το εύάρεστο συναίσθημα, που αυτή δημιουργεί, και αυτό θέλουμε μόνο και όχι τη χαρά και την ευτυχία του άλλου; Και μπορεί έτσι να κάνουμε το έργο της αγάπης π.χ. μόνο για να ακούμε ευχαριστίες, για να μας αναγνωρίζουν ως ευεργέτες, για να κάνουν λόγο για μάς, και να αποφεύγουμε δύσκολες περιπτώσεις αγάπης και κόπους και θυσίες, που δεν πρόκειται να αναγνωρισθούν. Γι’ αυτό πρέπει να μάθουμε και να κάνουμε φρόνημα μας, πως το κύριο χαρακτηριστικό της αγάπης είναι η αυτολησμοσύνη και το «μη ζητεϊν τα εαυτής». Γι’ αυτό άλλωστε συνιστά ο Κύριος το «μη γνώτω η αριστερά (μας) τί ποιεί η δεξιά» μας και την όσο γίνεται με περισσότερη επιμέλεια «εν τω κρύπτω» διενέργεια της».

Παράδειγμα τελείας και ανιδιοτελούς αγάπης μας έδωσε ο Κύριος, ο οποίος «ουχ εαυτώ ήρεσεν, αλλά καθώς γέγραπται, οι ονειδισμοί των ονειδιζόντων σε επέπεσον επ’ εμέ» . Γι’ αυτό και «οφείλομεν… ημείς οι δυνατοί τα άσθενήματα των αδυνάτων βαστάζειν, και μη εαυτοίς αρέσκειν» και «έκαστος ημών τω πλησίον άρεσκέτω εις το αγαθόν προς οικοδομήν». Μας παραγγέλλει δηλαδή ο νόμος του Θεού, μιμούμενοι τον Σωτήρα μας, να μη κάνουμε αυτό που αρέσει σε μας αλλά ο,τι αρέσει και οικοδομεί τον αδελφό μας.

Το ίδιο πνεύμα απηχεί και ο λόγος του Αποστόλου προς Κορινθίους: «μηδείς το εαυτού ζητείτω, αλλά το του ετέρου έκαστος».

Την διδασκαλία αυτή της Καινής Διαθήκης συνοψίζει το Πατερικό λόγιο: «Ανέπαυσες τον αδελφόν σου, ανέπαυσες Κύριον τον Θεόν σου». Κάθε φορά που προσπαθούμε να μη αναπαύωμε τον εαυτό μας, όταν το απαιτή η ανάπαυσις του αδελφού μας, υπερβαίνουμε την φιλαυτία μας και βιώνουμε την φιλαδελφία. Αυτό έκαναν κατά μίμησιν του Κυρίου όλοι οι Αγιοι της πίστεως μας. Κάθε φορά που και εμείς θα εφαρμόζουμε το πατερικό αυτό λόγιο, θα ελευθερωνόμαστε από την φιλαυτία μας και, αναπαύοντες τους αδελφούς μας, θα αναπαύουμε τον Θεόν.

Γέροντας Γεώργιος Καψάνης, Προηγούμενος Ι.Μ. Οσίου Γρηγορίου